« Huwelijksritueel met traditie »
Handfasting, ook bekend onder de naam bandritueel, is een oud huwelijksgebruik met Keltische oorsprong. Tegenwoordig wordt het graag geïntegreerd als een romantisch en liefdevol ceremonieel in een vrije trouwerij en bezegelt op een bijzonder mooie manier de innige verbinding tussen twee mensen. Wij leggen uit hoe het ritueel ontstond in het leven van de Kelten en Vikingen, wat deze traditie van het verbinden van handen inhoudt, en geven tips voor het vormgeven van de huwelijksceremonie met handfasting.
De huwelijksband aangaan
Wat in het Duitse taalgebied ook graag wordt aangeduid als een verbintenis voor het leven, noemt men in Groot-Brittannië naar analogie "de knoop leggen". Dit gezegde komt mogelijk voort uit de oude traditie van handfasting, waarbij paren door het strak aantrekken van een lint om hun handen tijdens de trouwerij hun liefde voor elkaar tot uitdrukking brengen. Dit huwelijksgebruik is ook vandaag de dag zeer romantisch en symbolisch en heeft qua woordbetekenis veel te maken met het sluiten van een contract: de Middelhoogduitse term "handveste" is niet alleen de voorloper van onze aanduiding "handfest" voor een robuust uitziende persoon of een stevige maaltijd, maar staat ook voor een contract waaraan de betrokken partijen stevig gebonden zijn. Bij vrije trouwerijen is handfasting ook vandaag de dag uiterst populair en wordt het naast het Eheringe-Warming door veel paren graag gevierd.
Geschiedenis van handfasting
Toen de meeste mensen nog niet konden schrijven, was het huwelijk een mondeling contract. Om dit te bezegelen werd een doek gebruikt die moest worden geknoopt, waarop alleen de namen van bruid en bruidegom stonden – zogezegd de oervorm van handfasting. Het is een traditie van de Kelten, een heidens volk dat door gelovige christenen als ongelovigen werd aangeduid. Veel huwelijksparen konden zich geen trouwringen veroorloven: zij waren straatarm en het geld voor speciaal gesmede ringen ontbrak gewoon. Als vervanging gebruikte men een stuk stof of – nog eenvoudiger – een koord, waarmee het huwelijksbelofte door het samenbinden van de handen werd bezegeld. Net zo zichtbaar als onbetaalbare ringen was de doek dan het bewijs voor de huwelijkssluiting. Het is mogelijk dat ook onder de christelijke bevolking van die tijd mensen waren die het eigenlijk heidense-Keltische ritueel van handfasting bij hun huwelijk gebruikten.
Van zeer eenvoudige doeken, die graag in rode kleur werden gekozen, ontwikkelde het gebruikte stofdeel zich in de loop der eeuwen steeds verder. Borduurwerk, opgenaide symbolen, patronen die aan een clan konden worden toegewezen en andere versieringen zorgden voor weelderige linten, die geleidelijk aan ook in waarde toenamen. De namen van beide partners mochten nooit ontbreken, en ook een liggende acht als symbool voor de oneindige band van liefde werd in de meeste gevallen opgenomen.
Basisprincipe met variaties
Wie zich vandaag de dag in het kader van een (meestal vrije) trouwerij voor het gebruik van handfasting besluit – zij het bij een Vikinger-huwelijk of een huwelijk onder een ander thema – heeft verschillende mogelijkheden om het mooie ritueel heel individueel en persoonlijk in te richten. Veel vrije sprekers kennen zich goed in met de traditie van het bandritueel en staan het toekomstige bruidspaar graag adviseren bij vragen – creativiteit is zeker welkom!
Hoe de knoop bij handfasting ook wordt uitgevoerd – één ding is altijd hetzelfde in de huwelijksceremonie: bruid en bruidegom stellen zich tegenover elkaar en reiken elkaar de handen, want deze moeten immers met elkaar worden verbonden. Er zijn verschillende mogelijkheden voor hoe men de handen vasthoudt. Vervolgens legt de trouwambtenaar of trouwambtenaar het voorbereide doek, waarop beide partners eerder hun namen hebben geschreven, over de handen en knoopt het losjes vast.
Alternatief kunnen ouders of getuigen deze stap ook uitvoeren. Daarna grijpen bruid en bruidegom naar de losse uiteinden van het doek en trekken de knoop strak aan, nadat zij hun handen hebben teruggetrokken. Een variatie is om de handen eerst een tijdje verbonden te laten en zo de toestand van innige gemeenschap te genieten, te vieren en trots aan de gasten te demonstreren. Daarna wordt het huwelijk als bezegeld beschouwd en mag het bruidspaar elkaar kussen – dat was zeker ook bij de Kelten niet anders, en ook de Vikingen waren een kus zeker niet afkerig.
Verlovingsringen in alle vormen
Trouwens: Het bandritueel wordt graag gecombineerd met de ring-warming, een eveneens zeer oud huwelijksgebruik, waarbij alle gasten voor het huwelijksbelofte de mogelijkheid hebben om de ring door aanraking op te warmen. Dit is bijzonder mooi en persoonlijk, vooral als niet te veel gasten aan het huwelijk deelnemen.
Geïntegreerd in de trouwceremonie – Handfasting
Het moment waarop paren hun handen verbinden, kan men heel individueel met de trouwambtenaar afstemmen. Voor de uitwisseling van de ringen of liever daarna? In combinatie met een huwelijksbelofte of een gelofte? Ook als afsluiting van de trouwerij is het mogelijk om de handen te verbinden. Hoe dan ook drukt de knoop bij handfasting de innige liefde van bruid en bruidegom uit.
Handen verbinden: een heel persoonlijk gebruik
Als er al verschillende varianten zijn voor de knoop bij handfasting – de knoop in de vorm van een liggende acht is erg populair – dan zijn de mogelijkheden om dit ritueel begeleiding vorm te geven nog groter. Hoe zou het zijn als de trouwambtenaar de afzonderlijke stappen van handfasting voor de huwelijksgeesten tijdens de uitvoering uitlegt? Zeker is niet elke gast bekend met dit gebruik. Ook muziek is een mooi idee om de vrije trouwerij te ondersteunen. Of men het favoriete lied van het bruidspaar, een huwelijksklassieke of muziek uit de middeleeuwen die bij het thema past speelt, is geheel aan de persoonlijke smaak. Als paren hun handen verbinden, kan ook graag een ouder of een van de getuigen een passende tekst voordragen.
Linten en accessoires
Voor de verbinding van bruid en bruidegom kunt u de gebruikte linten – en ook hun aantal – geheel naar wens kiezen. Terwijl het ene paar misschien een mooi cadeaulint uit de hobbywinkel of een fijn satijnlint aantrekt, mag het bij het andere paar duidelijk meer zijn: het is namelijk ook mogelijk om meerdere smalle linten met elkaar in te vlechten. Wie wil, laat elke gast een smal lint met de naam of persoonlijke woorden beschrijven – stuur de linten graag al met de uitnodiging mee – en vlechten ze bij het huwelijk samen. Ook een breed stoflint, opvallend met de trouwbelofte geborduurd, is een mooi alternatief. Het gebruik wordt heel emotioneel als het lint een stuk stof met geschiedenis is. Hoe zou het zijn met kant uit de trouwjurk van moeder of een stropdas van opa, die de vrije trouwerij helaas niet meer mag meemaken?
Na de trouwerij vinden veel paren een ereplek in de woning voor de knoop, die hun verbinding op innige wijze tot uitdrukking brengt. Of gewoon opgehangen of elegant ingelijst, of verwerkt in een zelfgemaakte collage of als tafelversiering bij speciale gelegenheden – de mogelijkheden zijn talrijk.
