« Traditie tussen goudglans en sporthal »
Welkom in het Oosten! Een Turkse bruiloft is glitterend, luid en traditioneel. Bruiloftgebruiken horen daar net zo goed bij als een nauwgezette voorbereiding en veel gasten. Van de verloving tot de bruiloftsfeest staat niet alleen het bruidspaar in het middelpunt, maar speelt ook de familie een zeer belangrijke rol. Of in Turkije of in Nederland: wanneer een Turkse bruiloft wordt gevierd, gaat het zowel om traditie als om de vreugde van vieren in een grote kring van familie en vrienden.
De Turkse verloving – Familie is alles
In de Turkse cultuur zien ouders het huwelijk van hun kinderen vaak als een levensopgave en verheugen zich daarom des te meer wanneer hun eigen kind zich verlooft. Hun grootste wens is dat de kinderen in het huwelijk goed zijn ondergebracht. Een romantische huwelijksaanzoek alleen met z'n tweeën is tegenwoordig volkomen onproblematisch – maar daarna eindigt voor het toekomstige bruidspaar meestal de innige tweeëenheid. Het is tijd voor "Kız isteme": de bruidegom bezoekt met zijn ouders de ouders van zijn geliefde. Zijn vader vraagt dan namens zijn zoon aan de bruidsvader om de hand van de dochter.
Dit Turkse bruiloftgebruik wordt ook niet overgeslagen als de werkelijke verloving al heeft plaatsgevonden. De aanwezigheid van verdere familieleden is daarbij geen zeldzaamheid. Direct daarna volgt een klein feest ("Söz kesme"), waarbij men de met een rood lint verbonden verlovingsringen uitwisselt. Dit lint wordt door het familiehooffd pas doorgesneden wanneer de ringen zijn aangestoken – vanaf dat moment is de verloving respectievelijk de belofte officieel. Ook een groot verlofingsfeest ("Nişan") mag niet ontbreken. Veel gasten, eten, muziek en dans kenmerken deze avond. De bruid draagt daarbij meestal een zeer pompeus kleed in een opvallende kleur – alleen wit of zwart mag het niet zijn.
(Bijna) alleen voor de bruid – de Turkse hennaavond en "Kına gecesi"
Het is traditie dat de bruid zich op zijn minst symbolisch van haar familie afscheid neemt. In haar ouderlijk huis vindt een feest plaats waar vrouwelijke familieleden en vriendinnen aan deelnemen. Men eet samen, danst op muziek en zingt. Vaak draagt de bruid een traditionele dracht met geborduurd plantaardig takwerk. Daarnaast een rood hoofddoek, dat de tranen moet verbergen die de bruid vergiet omdat zij nu haar ouderlijk huis verlaat. Volgens de traditie zingt men sentimentele liederen totdat de bruid begint te huilen – maar het zijn vaak blijdschapstranen met het oog op de aanstaande bruiloft.
Laat in de avond voegt de bruidegom zich ook bij het gezelschap. Midden in de ruimte, die nu alleen nog door kaarslicht wordt verlicht, nemen het bruidspaar plaats. De moeder van de bruidegom legt een muntstuk in de hand van de toekomstige schoondochter, zodat deze haar handpalmen vrij kan geven om te beschilderen. Vervolgens brengt men henna, die op een zilveren dienblad de ruimte in wordt gebracht, aan op de handpalmen van de bruid – meestal door een ouder familielid. Hoe mooi de fijne patronen ook zijn: na twee uur wordt alles weer afgewassen. Het beschilderen met henna moet het bruidspaar geluk brengen. Een Turkse bruiloft zonder hennaavond zou onvolledig zijn – het hoort gewoon bij de traditie.
Verlovingsringen in alle kleuren
De dag van de bruiloft – Traditie is alles
Voor moslimfamilies is de betuiging van het huwelijk in aanwezigheid van een imam in een moskee van groot symbolisch belang. Daarom vindt enkele dagen of enkele uren voor het werkelijke Turkse bruiloftsfeest een islamitische trouwerij plaats, die echter geen officiële functie heeft. Daarvoor moet er – zeker in Nederland – natuurlijk ook een burgerlijke trouwerij zijn.
Als de grote dag eindelijk is aangebroken waarop de trouwringen moeten worden uitgewisseld, wordt het vooral voor de bruid stressvol. De bruiloftgebruiken willen dat zij met haar naaste verwanten en vriendinnen eerst naar de kapper gaat, waar men haar van top tot teen stylt. Vooral het bruidskapsel krijgt veel aandacht. Tijdens de stylingmarathon speelt muziek – en sommigen dansen al om zich op de bruiloft in te stemmen. Eenmaal thuis aangekomen, kleedt de bruid zich aan en brengt nog wat tijd door in het ouderlijk huis. Ondertussen lopen buiten al de voorbereidingen voor "Gelin alma", het ophalen van de bruid door de bruidegom. Muzikanten trommelen, men danst en lacht – uiteindelijk wordt het bruidspaar naar de auto begeleid en naar de plaats van het bruiloftsfeest gereden.
Het Turkse feest – Dansen op het grote feest
Hoewel het paar al burgerlijk getrouwd is en ook bij de imam het huwelijk heeft betuigd, wil de traditie dat er in de feestzaal een altaar wordt opgericht, waar opnieuw een trouwerij plaatsvindt. Hoe luider het "Ja", hoe groter de liefde van het paar voor elkaar zou moeten zijn. Bij de bruiloft mag natuurlijk ook een kus niet ontbreken. Bovendien is het een bruiloftgebruik dat de pas getrouwden op de voet van de ander trappen. Wie daarbij sneller is, zou in het huwelijk het zeggen hebben.
Nu het huwelijk hier ook is bezegeld, begint "Düğün", het werkelijke Turkse bruiloftsfeest. Het feest verandert in een groot, uitbundig feest: men danst en zingt wat de kost. De muziek is meestal Turks – volksmuziek en pop draaien gelijkelijk.
Van geld, goud en bruidsschoenen
Geschenken spelen een grote rol wanneer een Turkse bruiloft plaatsvindt. In Turkije wil men het jonge echtpaar door geschenken financieel een voet in het huwelijksleven geven – daarom geeft men vaak geld. Het is echter ook een van de vele bruiloftgebruiken om het paar goud te geven: bij het goud ophangen behangen gasten het in het midden van de ruimte staande paar met goud in de vorm van sieraden (of gewoon geld). Gaat het heel traditioneel toe, dan deelt men zelfs voor iedereen hoorbaar mee hoe hoog het bedrag is dat iemand heeft weggegeven. Soms willen de gasten, die zich voor het bruidspaar in een rij opstellen, elkaar met hun geschenken overtreffen: men wil laten zien wat men geeft – en ook hier staat de familie op de eerste plaats, wat zich vaak uit in de hoogte van de weggegeven som.
Voordat de bruid zich op de dansvloer begeeft, schrijft zij de namen van haar nog ongetrouwde vriendinnen op de zolen van haar schoenen. Wiens naam aan het einde van de bruiloft niet meer te lezen is, is waarschijnlijk de volgende bruid – zo wil het althans de traditie.
Levensvreugde en breuken
Wie een Turkse bruiloft mag meemaken, ervaart niet alleen een enorm feest met eten, muziek en dans, maar leert ook veel bruiloftgebruiken kennen. De hennaavond, het plechtige ophalen van de bruid en het traditionele overhandigen van de geschenken zijn slechts enkele daarvan. Gastvrijheid wordt groot geschreven – hartelijk welkom bij familie en vrienden!
